محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

351

خلاصة الحكمة ( فارسى )

بُطوء : ( ع . امص ) . درنگى و آهستگى . ( منتهى الارب ) . بطوء هضم : نزد پزشكان عبارت است از اين كه طعام به سرعت از معده سرازير نشود . ر . ك - : بطء . بِطَوع : ( ق مركب ) . به رضا . به ميل . به رغبت . - بطوع و رغبت : به دل و جان . به چشم . به رضا و رغبت . به ميل . بَقْبَقَة : ( ع . ا ) . بانگ كوزه در آب و مانند آن . ( منتهى الارب ) . بُقول : ( ع . ا ) . جِ بَقْلْ . تره و سبزه كه از تخم رويد ، نه از بيخ . ( آنندراج ) . بقول الاوجاع : گياهى كه دردهاى شكم را زايل كند . ( ناظم الاطباء ) . بقول المائدة : سبزى خوردنى ، مانند : تره ، جعفرى ، ترتيزك ، نعناع ، ريحان ، مرزه ، پودنه ، تربچه . بقول دشتينه : هر گياه برى و وحشى كه به بيابان و مزارع رويد ، مانند : شاهترج ، تفاف ، طرخسقون و جز آن . بُقولات : ( ع . ا ) . جِ بُقول . ( ناظم الاطباء ) . دانه‌هاى گياه چون نخود و لوبيا و ماش و عدس و باقلا و جز آنها ، مرادف حبوبات . ججِ بَقْلْ . تره بار . كلم پيچ . كلم برگ . شلغم . چغندر . بَكاء : ( ع . ا ) . بكا . ر . ك - : بكا . بُكاء : ( ع . مص ) . گريه كردن به آواز ( آنندراج ) . گريستن . ( تاج المصادر بيهقى ) . بَلادَت : ( ع ، امص ) . كندهوشى . ديريابى . كندذهنى . كودنى . مقابل ذكاء و فطنت . ( فرهنگ فارسى معين ) . بَلْغَم : ( ع . ا ) . در اصطلاح طب قديم ، خلطى از اخلاط چهارگانهء بدن . ( منتهى الارب ) . و باشد كه جگر بس گرم نباشد و اندر پزانيدن صفو كيلوس - كه آن را هضم دوم گويند - تقصيرى افتد و چيزى بماند كه به خامى گرايد ، آن بلغم باشد . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . بلجم . خرشاء . گش سپيد . نخامة . ج بَلاغم . ( ناظم الاطباء ) . بلغم خام : رقيق و مختلف القوام است . ( بحر الجواهر ) . بلغم زجاجى يا شيشه اى : غليظ است و چون شيشهء گذاخته . ( بحر الجواهر ) . بلغم طبيعى : خلطى است سرد و تر و سفيد رنگ و مايل به شيرينى . ( بحر الجواهر ) . بلغم مائى يا آبى : روان و مستوى القوم است . ( بحر الجواهر ) .